fot. Diana Lelonek
Termin
miejsce
wstęp
Wystawa Diany Lelonek związana jest z powrotem do korzeni, czyli do fotografii, którą studiowała na UAP w Poznaniu. Artystka zwraca się przy tym do samych początków tej dziedziny sztuki – stosuje pierwotne techniki fotograficzne, takie jak solarigrafia, cyjanotypia oraz antotypia. Tytuł wystawy kieruje nas ku słońcu jako (niegdyś) niezbędnemu czynnikowi w procesie powstawania zdjęć. Jak pisze André Rouillé, materialność fotografii, która była efektem energetycznej wymiany między przedmiotem a obrazem, oddała pole matematyczno-logicznemu światu cyfrowego obrazu. Tytuł Solarstalgia czerpie też z terminu solastalgia, oznaczającego melancholię spowodowaną katastrofą klimatyczną.
Na początku 2024 roku Lelonek została zaproszona do solowej prezentacji w muzeum lodowców Glacier Garden w Lucernie w ramach cyklu wystaw Watching the Glacier Disappear. Inspirację do nowego projektu artystka zaczerpnęła z praktyki zakrywania lodowca Rodanu plandekami, które miały chronić go przed topnieniem. Niestety efekt jest odwrotny. Co gorsza, wyprodukowane ze sztucznego tworzywa plandeki jeszcze bardziej obciążają środowisko, zanieczyszczając mikroplastikiem lodowiec oraz wodę u źródeł Rodanu.
Lelonek postanowiła stworzyć zdjęcia na ogromnych płachtach materiału, pracując w technice cyjanotypii wykorzystującej światłoczułość soli żelaza. Odbitki wykonuje się przez eksponowanie na słońcu powleczonego warstwą tej substancji materiału lub papieru. Żeby powstały solarigrafie, odbite następnie w technice cyjanotypii, Diana Lelonek musiała najpierw wyprawić się w góry. Artystka wyruszyła w Alpy, niosąc na plecach duże pudło – camerę obscurę, w której wnętrzu znajdował się papier światłoczuły. Przez dwa miesiące wpadające przez otwór w camerze słońce rysowało swoją drogę na tle monumentalnych szczytów. Powstał negatyw, w którym słońce dosłownie wypaliło swój ślad.
Doświadczenie pracy ze światłem słonecznym i pierwotnymi technikami fotograficznymi rozbudziło apetyt artystki na eksperymenty z materialnością fotografii oraz redukowaniem zastosowania nieorganicznych materiałów. Tym sposobem sięgnęła po znaną od XVIII wieku antotypię, wykorzystującą światłoczułe właściwości roślin. Pokazywane na wystawie antotypie przedstawiają park Văcărești w Bukareszcie, powstały na jednym z największych miejskich nieużytków w Europie, do którego przyroda wróciła po zarzuceniu budowy zbiornika retencyjnego w czasach Ceaușescu.
Zwrot w twórczości Diany Lelonek ku podstawowym procesom życiodajnym jest związany z poszukiwaniem technik jak najmniej inwazyjnych i zmierza do uwalniania się od dominującej technologii oraz do podążania ścieżką materialności fotografii.
Diana Lelonek – absolwentka kierunku Fotografia na Wydziale Komunikacji Multimedialnej Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu (PL). Obroniła rozprawę doktorską na Interdyscyplinarnych Studiach Doktoranckich Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu. Obecnie pracuje na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Współpracuje z lokalem_30.
Artystka szczególną uwagę zwraca na relacje między ludźmi a innymi gatunkami. Jej projekty są krytycznymi odpowiedziami na nieograniczony wzrost cywilizacyjny, procesy nadprodukcji i podejście ludzi do środowiska. W swej twórczości wykorzystuje fotografię oraz znalezione przedmioty, tworząc prace interdyscyplinarne, często realizowane na styku sztuki i nauki. Diana Lelonek brała udział w kilku międzynarodowych biennale, festiwalach i wystawach zbiorowych, między innymi w Edith-Russ-Haus for Media Art (Oldenburg), Kunstraum Niederosterriech (Wiedeń), Temporary Gallery (Kolonia), Tallin Art Hall, Culturescapes Festival (Bazylea), Musee de l’Elysee (Lozanna), Latvian Center for Contemporary Art (Ryga), Kunstmuseum Bonn (Bonn), Tinguely Museum (Bazylea).
5-26.09
Sopot Centrum (Poziom 0)
5.09-12.10
Państwowa Galeria Sztuki
7-21.09
Pracownia Qrort